Miras Sebebiyle İstihkak Davası Nedir?
Mirasbırakan öldüğünde, mirası mirasçılara geçer. Mirasçılar, mirasbırakanın malvarlığındaki her türlü hak ve malın sahibi olurlar. Ancak, mirasbırakan sağlığında bazı hak ve malları üçüncü kişilere devretmiş olabilir. Bu durumda, mirasçılar bu hak ve malları geri almak için bireysel davalar açabilirler.
Yasal veya atanmış mirasçılar, terekenin tamamını veya bir kısmını veya terekeye dahil bir malı haksız olarak elinde bulunduran bir kimseye karşı mirasçılıktaki üstün hakkını ileri sürerek açacağı davaya, miras sebebiyle istihkak davası denir.
Miras sebebiyle istihkak davası, mirasçılara mirasbırakandan geçen bir dava değildir. Bu dava, mirasçılar olmaları nedeniyle aslen ve doğrudan doğruya mirasçıların şahıslarında doğan bir davadır.
Miras sebebiyle istihkak davası, dava konusu malların türüne ve bulundukları yere bakılmaksızın mirasbırakanın son yerleşim yerinde açılır.
Mirasçılar, miras sebebiyle istihkak davası ile bireysel davaları açma konusunda seçimlik bir hakka sahiptirler. Dilerlerse kendilerine miras yoluyla mirasbırakandan geçen bireysel davaları, dilerlerse de doğrudan doğruya kendi şahıslarında doğan miras sebebiyle istihkak davasını açabilirler.
Miras sebebiyle istihkak davası, Türk Medeni Kanunu'nun 687 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. Mirasçılar, mirasbırakandan kendilerine miras yoluyla geçen dava değil, doğrudan doğruya kendi şahıslarında doğan külli nitelikteki bir dava olan miras sebebiyle istihkak davası açabilirler. Bu dava ile mirasçı, miras hakkına dayanarak tereke mallarına zilyet olan davalıdan bu malların tamamının geri verilmesini ister. Bu dava, zilyet olmayan mirasçının mirasçı olmayan haksız zilyete karşı açtığı bir davadır.Miras sebebiyle istihkak davası, haksız olarak elde bulundurulan terekenin tamamının, bir kısmının veya ona dahil bir malın geri verilmesi amacını güder. Dava konusu mal, terekeyi oluşturan her türlü değerden oluşur. Bu nedenle, mal kavramı geniş anlaşılmalı, bu kavram maddi mallarla maddi olmayan malları içermelidir.
Miras sebebiyle istihkak davası, davalının zilyetliği mirasbırakanın ölümünden önceye dayanıyorsa, davacı isterse mirasçılıktaki üstün hakkına dayanarak miras sebebiyle istihkak davasını, isterse mirasbırakanın açabileceği bireysel davaları açabilir. Davalının zilyetliği mirasbırakanın ölümünden sonra başlamışsa, açılacak dava artık miras sebebiyle istihkak davası değil, bireysel davalar, mesela adi istihkak davası, menkul davası, alacak davası vb. bir davadır.
Miras sebebiyle istihkak davası, davanın açılacağı mahkeme yönünden yetkide teklik, özel zamanaşımı düzenlemesi, kazandırıcı zamanaşımının ileri sürülememesi ve ihtiyati tedbir imkanları gibi ayrıcalıklara sahip bir davadır. Ancak, miras sebebiyle istihkak davası sürecinde zamanaşımı da önemli bir konudur. Davacının, kendisinin mirasçı olduğunu ve iyiniyetli davalının terekeyi veya tereke malını elinde bulundurduğunu öğrendiği tarihten başlayarak 1 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Uzun süre de davalının iyiniyetli olup olmamasına göre 10 ve 20 yıllık iki ayrı süreden oluşmaktadır.