Davaya vekâlette bazı işlemlerin avukat tarafından yapılabilmesi için vekâletnamede açık ve özel yetki bulunması gerekir. Bu hâller, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 74. maddesinde düzenlenmiştir.
HMK Madde 74
Davaya vekâlette özel yetki verilmesini gerektiren hâller
MADDE 74– (1) Açıkça yetki verilmemiş ise vekil; sulh olamaz, hâkimi reddedemez, davanın tamamını ıslah edemez, yemin teklif edemez, yemini kabul, iade veya reddedemez, başkasını tevkil edemez, haczi kaldıramaz, müvekkilinin iflasını isteyemez, tahkim ve hakem sözleşmesi yapamaz, konkordato veya sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması teklifinde bulunamaz ve bunlara muvafakat veremez, alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuramaz, davadan veya kanun yollarından feragat edemez, karşı tarafı ibra ve davasını kabul edemez, yargılamanın iadesi yoluna gidemez, hâkimlerin fiilleri sebebiyle Devlet aleyhine tazminat davası açamaz, hangileri hakkında yetki verildiği açıklanmadıkça kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açamaz ve takip edemez.
Özel Yetki Verilmesi Gereken İşlemler
HMK’nin 74. maddesine göre aşağıdaki işlemlerin vekil tarafından yapılabilmesi için vekâletnamede açıkça özel yetki bulunmalıdır:
- Feragat, davayı kabul ve sulh
- Davanın tamamını ıslah etme
- Hâkimin reddini isteme
- Yemin teklif etme; teklif edilen yemini kabul, iade veya reddetme
- Başkasını tevkil etme
- Haczi kaldırma
- Müvekkilin iflasını isteme
- Tahkim ve hakem sözleşmesi yapma
- Konkordato veya uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırma teklifinde bulunma ve bunlara muvafakat verme
- Alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurma
- Karşı tarafı ibra etme
- Yargılamanın iadesi yoluna başvurma
- Hâkimlerin fiilleri sebebiyle Devlet aleyhine tazminat davası açma
- Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açma ve takip etme
Özel Yetkinin Dava Şartı Bakımından Önemi
HMK m. 114/1-f uyarınca vekil aracılığıyla takip edilen davalarda vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş vekâletnamesinin bulunması dava şartıdır. Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden araştırır; taraflar da eksikliği her zaman ileri sürebilir.
HMK m. 115’e göre giderilmesi mümkün bir eksiklik varsa mahkeme, tamamlanması için kesin süre verir. Verilen sürede özel yetkiyi içeren vekâletname sunulmazsa dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilebilir. Özel yetkinin gerekli olup olmadığı, yapılacak işlem ve davanın niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Yargıtay Uygulamalarından Örnekler
Boşanma Davası Açma ve Takip Etme
Boşanma davası açmak ve davayı takip etmek kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hakkın kullanımı niteliğindedir. Bu nedenle vekâletnamede boşanma davasına ilişkin özel yetkinin bulunması gerekir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 26.06.2024, 2023/7736 E., 2024/4907 K.
Kanun Yolundan Feragat
Vekâletnamede temyizden vazgeçme yetkisinin açıkça bulunması hâlinde vekilin feragat beyanı geçerli kabul edilebilir. Özel yetki bulunmuyorsa eksikliğin tamamlanması gerekir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 17.05.2021, 2020/7723 E., 2021/6292 K.
Hâkimlerin Fiilleri Nedeniyle Devlet Aleyhine Tazminat
Hâkimlerin fiilleri sebebiyle Devlet aleyhine tazminat davası açılabilmesi için vekâletnamede bu işleme ilişkin özel yetki bulunmalıdır. Tamamlanabilir eksiklik için kesin süre verilmesine rağmen eksiklik giderilmezse dava usulden reddedilebilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 12.04.2022, 2019/781 E., 2022/529 K.
Davanın Tamamen Islahı
Vekil ile takip edilen davada talep sonucunu tamamen değiştiren tam ıslah işlemi özel yetki gerektirir. Vekâletnamede bu yetki bulunmadığında tam ıslah işlemi geçerli kabul edilmez.
Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, 11.09.2018, 2018/10654 E., 2018/18123 K.
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, 28.03.2016, 2014/47181 E., 2016/8774 K.
Davadan veya Kanun Yollarından Feragat
Vekâletnamede açıkça feragat yetkisi bulunmayan vekil, davadan veya kanun yollarından feragat edemez. Yargılama sırasında verilen feragat beyanında özel yetkinin bulunup bulunmadığı mahkemece kontrol edilmelidir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 07.06.2017, 2017/54 E., 2017/1103 K.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 20.12.2017, 2015/479 E., 2017/2035 K.
Eksikliğin Tamamlanması İçin Kesin Süre
Vekâletnamede özel yetki bulunmaması giderilebilir bir dava şartı eksikliği ise mahkeme, HMK m. 115/2 uyarınca uygun vekâletnamenin sunulması için kesin süre vermelidir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 26.02.2014, 2013/1905 E., 2014/140 K.
Evlatlık İlişkisinin Kaldırılması
Kişiye sıkı sıkıya bağlı hak kapsamında değerlendirilen evlatlık ilişkisinin kaldırılması davasının vekil tarafından takip edilebilmesi için vekâletnamede özel yetki bulunması gerekir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 30.03.2022, 2022/1336 E., 2022/3088 K.
Hâkimin Reddi
Hâkimin reddi talebi, taraf veya vekâletnamesinde açıkça özel yetki bulunan vekil tarafından ileri sürülebilir.
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, 07.04.2015, 2015/4654 E., 2015/2635 K.
Mirasın Reddi
Mirasın reddi ve mirasın hükmen reddine ilişkin süreçlerde vekilin bu işleme özgü özel yetki içeren vekâletname sunması gerekir.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 05.12.2019, 2016/16579 E., 2019/8284 K.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 20.02.2020, 2019/1472 E., 2020/1999 K.
İpotek Tesisi
Vekilin taşınmaz üzerinde ipotek tesis edebilmesi için bu konuda özel olarak yetkilendirilmiş olması gerekir. Özel yetki olmadan tesis edilen ipotek geçersiz kabul edilebilir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 26.04.2022, 2020/8318 E., 2022/3419 K.
Vekâletname Düzenlenirken Nelere Dikkat Edilmeli?
Vekâletname hazırlanırken yalnızca genel dava takip yetkisinin yeterli olup olmadığı, yapılacak işlem ve dava türüne göre kontrol edilmelidir. Boşanma, mirasın reddi, feragat, sulh, tam ıslah, hâkimin reddi ve benzeri özel yetki gerektiren işlemler vekâletname metninde açıkça gösterilmelidir.
Vekâlet çıkarılması için gerekli kimlik ve avukat bilgilerine Vekâlet Çıkarmak İçin Gerekli Bilgiler sayfasından ulaşabilirsiniz.
Bilgilendirme: Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre özel yetki kapsamı ve uygulanacak usul değişebilir.